X

Hot Search

सांस्कृतिक सम्पदा – मानव परिदृश्य (Nepali Subtitle) 文化長河 - 山川行 (尼泊爾語字幕)

    簡介

    GIST

    Producer:張少馨


    (Nepali)

    साँस्कृतिक सम्पदा एउटा वृत्तचित्र कार्यक्रमको श्रृंखला हो जसले चीनमा नदी तथा हिमालहरूका दृश्यहरूसँगै विकास भएका मानव सभ्यताहरूको इतिहासलाई देखाउँछ। सभ्यताहरू हजारौं वर्ष पहिले पछाडि जान सक्छन्। तिनीहरूका सुनौला दिनहरूले तिनीहरूको चिन्हहरू छोडेका छन्, तर आधुनिकरणको अनुहारमा तिनीहरू विस्तारै हराउँदै गएका छन्।

    श्रृंखलाको दश भागहरूले कसरी मान्छेले प्रकृतिको उपजहरू माथि बाच्नको लागि संघर्ष गरे भन्ने कुरालाई देखाउँछ, मानव ज्ञानको एउटा प्रदर्शन। श्रृंखलाहरूले हामीलाई सान्सी (Shanxi) मा लैजान्छन्, जहाँ मानिसहरू साधारण रूपमा बस्दछन् तर कडा गुफाका घरहरूमा जुन शताब्दीसम्म रहन्छन्, युनानका सीढी जस्ता खेतहरू जहाँ कृषकहरूले समतल भागहरूमा खेती तथा उब्जनी गर्दछन्। नुजिआङ (Nujiang) सँगैका गाउँहरू, “रिसा नदी”, ले प्रारम्भिक तर प्रभावकारी केबल प्रणालीमा नदी पार गर्ने तरंगका छालहरूलाई पराजित गरेको छ। प्रकृतिसँग एकतामा रहेको मानवीय जीवनयापनको सुन्दरताले हामीलाई पृथ्वीले सामान्यतया प्रदान गरेको अमूल्य स्रोतहरूको सन्दर पक्षको महत्त्वलाई बाँकी राख्दछ।



    承接《文化長河》節目的探索精神,今次第三輯「山川行」系列繼續帶觀眾穿州過省兼上山下海。共十集的文化紀錄片集沿著江河和山川深入探索,尋找被遺忘和失落中的中華文明。 中國的歷史本就以江河為起點,若黃河、長江文明是華夏文化的腹地,分佈於中國各地的山巒嶺嶽便是其心臟。有水才能孕育文明,有土壤才能讓人們繁衍生息,山川之間其實承載了中華文化,中國所包含的各個民族在當中受滋養,互相吸納、融合,令人文精神得以存續和延展開去。而探看源於山、水之間的民族、文化,正是今輯節目的焦點。 節目首集以中國的母親河為起點,前往聚居於青海循化縣、黃河上游岸邊的撒拉族,探看這些古代移民的生活。之後沿着山轉,再走到雲南元陽,親身體驗哈尼梯田之美及其融於自然的奧妙、紀錄哈尼族人的生活變化。然後,我們繼續走到鄰近中、緬邊界的怒江之上,探看傈僳族人溜索過河的絶技以及其基督教信仰的起源;又攀上河南太行山脈斷崖峭壁之上的郭亮村,行走險要的天梯和村民以血汗開鑿的絶壁長廊;之後,再走進隱於山西臨縣大山深處的窰洞,下海到福建沿海,了解傳统福船的建造技術及三都澳萬頃漁排上的生活,並追尋長江三峽支流神農溪中獨特而古老的行業──裸體縴夫所面臨的種種挑戰。藉此「身土不二」,以令觀眾體驗人類與環境兩者間的密切關係,並在珍惜水土資源上有所啓發。

    最新

    LATEST
    27/03/2017

    टेरेसहरूको चमत्कार 水田奧妙

    (Nepali)

    लामो समयदेखि को परम्परागत संस्कृतिले आधुनिक सभ्यतालाई साँधै प्रेरित गर्न सक्छ । पृथ्वीको दश प्रतिशत मात्र समथर जमिन भए पनि साठी प्रतिशत पानी र तीस प्रतिशत पहाड-पर्वतहरू छन् । खाद्यान्न अभावको लागि टेरेस खेती वास्तवमै एउटा सम्भव समाधान हो ।

    1200 वर्षभन्दा अघि, हानिहरूले, प्राचीन औजारको मद्दतले युङ्याङ् क्षेत्रको निर्जन आइलाओ पर्वतमालाको आकार रेखा  सँगै टेरेसहरू बनाए ।  कैयौँ अज्ञात पूर्वजहरूको संयुक्त प्रयासले त्यो पर्वतमालालाई 170,000 एकड जमिनमा परिणत गरेको छ , जसले 300,000 भन्दा बढी गाउँलेहरूलाई खाद्यान्न प्रदान गरेको छ ।

    खेतीको लागि पानी अत्यावश्यक हुन्छ । पर्वतमा जलाशय नभए पनि बादल र जङ्गल त्यहाँ खेतीपाती गर्ने पानीको महत्वपूर्ण स्रोतको रूपमा उभिएका छन् । हानिहरूले रुखलाई आफ्नो अभिभावक भगवानको रूपमा लिन्छन् । रुखले पानी संचय गर्न सक्छ । एक हिसाबले रुखहरूप्रति को मानिसको सम्मानले पानीको स्रोतहरूलाई पर्वतहरूमा संरक्षण गरेको छ । आइलाओ पर्वतमालाको मुनि बग्ने होङ्घे नदीले जमिन-खण्ड लाई सदियौंदेखि आद्रता प्रदान गरिरहेको छ –पानी तलबाट वाष्पीकरण भएर माथि बादल र तुसारो बनेर पर्वतमालाको वरिपरि फैलन्छ अनि जङ्गलमा चिसिएर पानीको थोपा बन्छ र अन्त्यमा खोला बन्छ । पानी र  जैविक मल कुलोमार्फत सङ्कलन गरेर जमिनमा सिँचाई गरिन्छ ।

    प्रसारण सम्बन्धी सूचना:

    27-03-2017, सोमवार, 1730-1800

    (पुनः प्रसारण)

    31-03-2017, शुक्रवार, 1130-1200

    01-04-2017, शनिवार, 0630-0700


    每一種能經久流傳的古老文化,總對現代文明帶來啟發,地球六分水、三分山、一分平地,維持梯田農業,是未來全球糧食發展的啟示。

    元陽哈尼梯田歷史悠久,見於史料記載,已有一千二百多年前,當年,在蒼涼的哀牢山,哈尼人用簡約的鋤頭,沿等高線把山坡開成農地,塑造出邁向天際的梯田。這19萬畝梯田,是莽然浩壯的集體勞作方式,至今仍養育著30多萬農業人口,卻沒有人知道開墾者的名字。

    耕作首要條件是水源,整個山上雖然沒有水庫,但雲海就是天空中的大海,森林就是綠色水庫。樹木,被視為庇祐哈尼人的神,樹木可以貯水,敬樹的信仰保護了水源。流淌在哀牢山下的紅河,是梯田供水的源頭,水氣從低緯度蒸發,順著山爬,到山上變成雲霧,降雨到原始森林,匯成涓流再回歸江河,便完成一次完整的水循環。水,沿哈尼人開闢的水溝流淌而下,帶著牲畜糞便,為泥土施肥,孕育了農作物。

    梯田經常雲霧繚繞,吸引了無數攝影人來追光逐影,飄渺的雲霧,就是梯田水源的具體展現。哈尼梯田是世界規模最大的梯田,一個水稻品種持續種植了上千年,2010年,聯合國教科文組織、聯合國糧農組織、世界遺產中心在紅河州舉辦世界梯田大會,哈尼梯田漸受世界注視,更將會被申報列入世界遺產。她的傳統智慧,對地球生態有啟迪作用,哈尼人並不征服自然,而是融合於大自然的循環,從中尋到自己的的生存空間,創造出森林、村寨、梯田與水系和諧統一的生態系統。不過,當講求經濟效益的思維不斷入侵哈尼梯田區,原生態的食品,與及這個強韌的水稻品種,不知還可以持續多久。

    在偏遠山上這豐饒的稻米之鄉,留給哈尼後人活命的糧食丶和謎一般的農耕智慧,而天人合一的奧妙,正藴藏其中。


    播映日期:
    27-03-2017, 星期一, 1730-1800
    (重播)
    31-03-2017, 星期五, 1130-1200
    01-04-2017, 星期六, 0630-0700

    預告

    UPCOMING
    03/04/2017

    टेरेसहरूमा किनाराहरू घुम्ने 人在山田

    (Nepali)

    1200 बर्ष भन्दा अघि हनी जातीका पुर्खाहरूले कोदालोमात्र प्रयोग गरेर युन्नानको युआनयांगमा रहेको आइलाओ हिमाल आसपासको अप्ठेरो जमिनलाई फराकिलो खेतीयोग्य जमिनको फाँट बनाए । यसो गरेर उनीहरूले त्यो फाँटको चारैतिर घेरिएका टेरेस वरिपरि एउटा पर्यावरणीय प्रणाली निर्मित गरे जसले गर्दा यो एउटा मनमोहक प्राकृतिक दृश्य भएको कलाकारिताको नमुनाको सिर्जना भयो । यसबाट टेरेसको वरिपरि घेर्ने संस्कृतिको सुरुवात भयो ।

    हनीहरूले त्यहाँ कीटनाशक औषधीको प्रयोग नगरीकन रातो धान फलाए । प्रत्येक वर्ष धान काट्ने समयमा सबैले धान काट्न र किनाराबाट घरसम्म ओसार्न सघाउँथे, जसको कारण धान काट्ने समय हनी जातिका मानिसहरू बीच सम्बन्ध गाढा बनाउने अवसर थियो । यो ठाउँमा धान उमार्नु अत्यन्त गाह्रो काम थियो । हिमालले मानिसहरूलाई चाहे जति खेत त दियो तर त्यही हिमालको कारण उनीहरूलाई काम गर्न कठिनाइ पनि भयो । हरेक टेरेसको एक खुट्किलो एक मिटर भन्दा अग्लो थियो । जसको कारण खेतमा माथि उक्लँदा र ओर्लंदा किसानहरूले खर्पन प्रयोग गर्न सक्दैनथे । उनीहरूले आफ्ना सामान सधैँ ढाडमा बोक्नु पर्थ्यो – उनीहरू इँट, बालीहरू र बच्चाहरू समेत डोकोमा बोक्ने गर्थे । ढाडमा बोकेको भारीका कारण उनीहरूको टाउको सधैँ अघिल्तिर निहुरेको हुन्थ्यो । यस प्रकारको कृषि जीवनले हनीहरूलाई दह्रा र नम्र बनाएको थियो ।

    परम्परागत हनी भवनहरूमा खरका छानाहरू हुन्छन् । तर नयाँ पुस्ताले आधुनिक भवनहरू मन पराउने भएकोले च्याउ घरको नामले समेत चिनिने यी पुराना किसिमका संरचना भएका घरहरू हराउँदै गएका छन् । ली जिनसँग परिवारको जेठो छोरो हो । परिवारको पालन पोषण गर्न सेनजेनमा 15 वर्ष काम गरेर ऊ तीन वर्ष अघि मात्र घर फर्केको हो । पुर्ख्यौली घरले नयाँ र पुराना परिवार जोड्ने माध्यमको प्रतिनिधित्व गर्ने भएकोले यी घरहरू बचाएर राख्नुपर्ने उसको तर्क छ । चाडबाडको समयमा परिवारका सदस्यहरू भोज खान त्यो पुर्ख्यौली घरमा भेला हुन्छन् र आफूले फलाएको रातो धानका परिकारहरू खान्छन् ।


    प्रसारण जानकारी:

    03-04-2017, सोमवार, 1730-1800

    (पुनः प्रसारण)

    07-04-2017, शुक्रबार, 1130-1200

    08-04-2017, शनिवार, 0630-0700


    一千二百多年前,哈尼族祖先在環境惡劣的雲南縣元陽哀牢山,為求生存,用鋤頭開闢出一片山田,無意間創造出一個梯田生態系統,造就了人文及自然景觀,亦建立起一種以梯田為生命重心的文化。
    梯田生產的哈尼紅米,不施農葯,一年一造,秋收日子需要人手,叔伯兄弟通常會合力幹活,梯田維繫了宗族情誼,一袋袋穀,要從最下級梯田背回家,確是粒粒皆辛苦。山,提供了田地,但是亦令農民格外奔波,兩級梯田的高差達一米,在田間攀爬,不能用扁擔,哈尼人習慣用背簍,他們背土背磚丶背農作物,甚至讓孩子在背簍長大,揹著幾十斤上山,人無法不低頭,哈尼梯田文化的重心,就是歲月磨鍊出來的刻苦和謙卑。

    哈尼人的傳統居住文化,以茅草織成屋頂的蘑菇房作為代表,不過,新一代不再留戀老房子,蘑菇房已非常稀少。李勁松是家中長子,為改善家計,到深圳奮鬥了15年,3年前回流家鄉,他堅持保留老舊的祖屋,認為它是家族親情的象徵,每逢節日,一家人會回到老祖宗的房子團聚,吃自家梯田種的紅米。

    流傳了千多年的衣服,表現了民族的情感所依,哈尼女裝採用藍丶黑等素色,代表樸實的民族性,衣服上的條子代表山路,頸前的一圈代表梯田,哈尼族的一生,就是沿著山爬丶繞著梯田轉。

    村裡一個70多歲的老伯去世,男親屬在屋外吃酒,婦女穿上華麗傳統服,小孩子圍在一起玩遊戲,死亡,對哈尼族來說並不可怕,而是生命的自然流程。哈尼人出生後,將一生投放在梯田,去世後仍然下葬在梯田邊,在另一個世界裏守望梯田。

    梯田是大人的工地,卻是孩子的遊樂場,11歲的李宇航和玩伴愛跑到田裡撒野,將來,這片田,父親將會傳給他。哈尼新一代,大部份在學校讀書,甚少幫忙種田,面對祖輩開墾承傳下來的萬頃山田,去與留的選擇,將會成為長大後的一大難題。


    播映日期:
    03-04-2017, 星期一, 1730-1800
    (重播)
    07-04-2017, 星期五, 1130-1200
    08-04-2017, 星期六, 0630-0700

    重溫

    CATCHUP
    03
    2017
    RTHK 31
    • टेरेसहरूको चमत्कार 水田奧妙

      (Nepali)

      लामो समयदेखि को परम्परागत संस्कृतिले आधुनिक सभ्यतालाई साँधै प्रेरित गर्न सक्छ । पृथ्वीको दश प्रतिशत मात्र समथर जमिन भए पनि साठी प्रतिशत पानी र तीस प्रतिशत पहाड-पर्वतहरू छन् । खाद्यान्न अभावको लागि टेरेस खेती वास्तवमै एउटा सम्भव समाधान हो ।

      1200 वर्षभन्दा अघि, हानिहरूले, प्राचीन औजारको मद्दतले युङ्याङ् क्षेत्रको निर्जन आइलाओ पर्वतमालाको आकार रेखा  सँगै टेरेसहरू बनाए ।  कैयौँ अज्ञात पूर्वजहरूको संयुक्त प्रयासले त्यो पर्वतमालालाई 170,000 एकड जमिनमा परिणत गरेको छ , जसले 300,000 भन्दा बढी गाउँलेहरूलाई खाद्यान्न प्रदान गरेको छ ।

      खेतीको लागि पानी अत्यावश्यक हुन्छ । पर्वतमा जलाशय नभए पनि बादल र जङ्गल त्यहाँ खेतीपाती गर्ने पानीको महत्वपूर्ण स्रोतको रूपमा उभिएका छन् । हानिहरूले रुखलाई आफ्नो अभिभावक भगवानको रूपमा लिन्छन् । रुखले पानी संचय गर्न सक्छ । एक हिसाबले रुखहरूप्रति को मानिसको सम्मानले पानीको स्रोतहरूलाई पर्वतहरूमा संरक्षण गरेको छ । आइलाओ पर्वतमालाको मुनि बग्ने होङ्घे नदीले जमिन-खण्ड लाई सदियौंदेखि आद्रता प्रदान गरिरहेको छ –पानी तलबाट वाष्पीकरण भएर माथि बादल र तुसारो बनेर पर्वतमालाको वरिपरि फैलन्छ अनि जङ्गलमा चिसिएर पानीको थोपा बन्छ र अन्त्यमा खोला बन्छ । पानी र  जैविक मल कुलोमार्फत सङ्कलन गरेर जमिनमा सिँचाई गरिन्छ ।

      प्रसारण सम्बन्धी सूचना:

      27-03-2017, सोमवार, 1730-1800

      (पुनः प्रसारण)

      31-03-2017, शुक्रवार, 1130-1200

      01-04-2017, शनिवार, 0630-0700


      每一種能經久流傳的古老文化,總對現代文明帶來啟發,地球六分水、三分山、一分平地,維持梯田農業,是未來全球糧食發展的啟示。

      元陽哈尼梯田歷史悠久,見於史料記載,已有一千二百多年前,當年,在蒼涼的哀牢山,哈尼人用簡約的鋤頭,沿等高線把山坡開成農地,塑造出邁向天際的梯田。這19萬畝梯田,是莽然浩壯的集體勞作方式,至今仍養育著30多萬農業人口,卻沒有人知道開墾者的名字。

      耕作首要條件是水源,整個山上雖然沒有水庫,但雲海就是天空中的大海,森林就是綠色水庫。樹木,被視為庇祐哈尼人的神,樹木可以貯水,敬樹的信仰保護了水源。流淌在哀牢山下的紅河,是梯田供水的源頭,水氣從低緯度蒸發,順著山爬,到山上變成雲霧,降雨到原始森林,匯成涓流再回歸江河,便完成一次完整的水循環。水,沿哈尼人開闢的水溝流淌而下,帶著牲畜糞便,為泥土施肥,孕育了農作物。

      梯田經常雲霧繚繞,吸引了無數攝影人來追光逐影,飄渺的雲霧,就是梯田水源的具體展現。哈尼梯田是世界規模最大的梯田,一個水稻品種持續種植了上千年,2010年,聯合國教科文組織、聯合國糧農組織、世界遺產中心在紅河州舉辦世界梯田大會,哈尼梯田漸受世界注視,更將會被申報列入世界遺產。她的傳統智慧,對地球生態有啟迪作用,哈尼人並不征服自然,而是融合於大自然的循環,從中尋到自己的的生存空間,創造出森林、村寨、梯田與水系和諧統一的生態系統。不過,當講求經濟效益的思維不斷入侵哈尼梯田區,原生態的食品,與及這個強韌的水稻品種,不知還可以持續多久。

      在偏遠山上這豐饒的稻米之鄉,留給哈尼後人活命的糧食丶和謎一般的農耕智慧,而天人合一的奧妙,正藴藏其中。


      播映日期:
      27-03-2017, 星期一, 1730-1800
      (重播)
      31-03-2017, 星期五, 1130-1200
      01-04-2017, 星期六, 0630-0700

      27/03/2017
    • पीत नदी को किनारमा उभिदैं  守望黃河

      पीत नदी को किनारमा उभिदैं 守望黃河

      (Nepali)

      पीत नदी चिनियाँ संस्कृतिको जन्मभूमि हो । यसको लम्बाई 5464 किमी छ र यसले 795,000 वर्ग किमी क्षेत्रफल ओगटेको छ । धेरै समय अघिदेखि धेरै समूहले यो नदीको किनारमा बसोबास गरेका छन्, र चिनियाँ सभ्यताको यो  उद्गम विन्दुमा धेरै सांस्कृतिक स्वरूपहरू देखिएका छन् । चिङ्हाई फाँटको पूर्वपट्टि अवस्थित सुन्ह्वा सलार स्वशासित क्षेत्रमा बसेका एक लाख सलारहरू यसको जीवन्त उदाहरण हो । उनीहरूको सबै वस्ति र निशानीहरूलाई नदीको पोषणको आशीर्वाद प्राप्त भएको छ ।

      पीत नदी शान्त नदी होइन । पहिलेका मानिसहरू यस नदीमा पुल बनाउन असम्भव छ भन्ने सोचाइ थियो । यद्यपि, आकार अनुसार दश टनसम्म यात्रु र मालसामान ओसार्न सक्ने भेंडाको छालाबाट बनेको एउटा परम्परागत सवारी डुङ्गाको मद्दतले सलारहरू  नदी तर्न सक्छन् । सलारहरूले कोज्वान नामको बाजा बजाउँछन् । तामा र चाँदीबाट बनेको घोडाको टाप आकारको यो बाजा कागज च्याप्ने चिम्टी जत्तिकै सानो हुन्छ । यसको धून कारुणिक र कोमल हुन्छ ।

      हिजरी पात्रो (इस्लामिक पात्रो) को बाह्र मध्ये दसौँ महिनामा कोर्बन पर्व, अर्थात् पशु-वध पर्व पर्दछ । यो परम्परागत इस्लामिक पर्व सलारहरूको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पर्व हो । यसको तयारी स्वरूप मानिसहरूले सम्मान देखाउनको लागि आफ्नो घर सफा गर्नु पर्छ । पर्वको दिन वयस्क मुस्लिमहरूले नुहाउनु पर्छ, धूप बाल्नु पर्छ र राम्रो लुगा लगाउनु पर्छ अनि बिहान सबेरै मस्जिद जानु पर्छ । परिवारले भोजनको लागि चौपाया, भेंडा वा ऊँट वध गर्छन्; मिठाई, केक, चाउचाउ आदि पनि बनाइन्छ र  इष्टमित्रहरू तथा छरछिमेकीबीच आदान-प्रदान गरिन्छ । पीत नदी को किनारमा चिनियाँ संस्कृतिमा आफूलाई समाहित गर्दै गरेको आप्रवासी समूहको रूपमा, सलारहरूले आफ्नो संस्कृति पनि लोप नहोस् भनेर जगेर्ना गर्ने प्रयास गरिरहेका छन् । आफ्नो विगतको समृद्ध र रङ्गीन संस्कृतिलाई फैलाउन उनीहरूले आफ्नो पहिचान यथावत् राख्ने र नदीसँगै बाँच्ने सबै प्रयत्न गर्छन् ।

      प्रसारण सम्बन्धी सूचना:

      20-03-2017, सोमवार, 1730-1800

      (पुनः प्रसारण)

      24-03-2017, शुक्रवार, 1130-1200

      25-03-2017, शनिवार, 0630-0700


      黃河是中華文明的發源地,全長約5464公里,流域面積約79.5萬平方公里,自古以來,中華各個民族沿河而生活,黃河之水構建成人文生活的不同面貌。而在青海高原東部邊緣,有一個令人神往的地方,滔滔的黃河水奔流其中,村莊錯落,阡陌相連,其中循化撒拉族自治縣,便是十萬撒拉族人的主要居住地。

      黃河水流湍急,歷史上有「天下黃河不橋」的說法。撒拉族以羊皮筏橫渡黃河,這種傳統水上交通運輸工具,可乘人,可載貨,小的可載重二三噸,大的可載重10餘噸。撤拉族亦懂吹奏樂器「口弦」,口弦一般用銅或銀制,形似馬蹄,只有萬字夾般大,樂聲柔弱淒美。

      古爾邦節是伊斯蘭教的傳統節日,又稱宰牲節,於每年希吉拉曆(伊斯蘭教曆)十二月十日舉行。它是撒拉族最重要的節日,過節前人人將家中灑掃乾淨,當日成年穆斯林特意沐浴熏香並穿上盛裝,男子於清晨到清真寺參加禮拜。各家各戶都宰殺牛、羊或駱駝,煮出手抓羊肉、糖包、油炸蛋糕、炸饊子等食物來宴請客人,並會互相拜會。

      撒拉族是一個移民民族,與中華文化融合而生,依黃河而活。隨著時代變遷,很多傳統文化後繼無人,慢慢成為行將消失的黃河水邊的族群。過去,撒拉族在文化長河中閃礫著獨有的光茫,但現在卻在時代的進程中掙扎求存,默默守望著黃河。

      播映日期:
      20-03-2017, 星期一, 1730-1800
      (重播)
      24-03-2017, 星期五, 1130-1200
      25-03-2017, 星期六, 0630-0700

      20/03/2017